Ça po don ma?
na na na,
​
Naxhi Bakalli
dhe
​zgjatja në përherësi

Naxhi Bakalli, me thënë të drejtën vjen prej kujtimesh nga muzeu historik në Krujë. Te muzeu me fronat për të parë kalamajt heronjtë dhe pastaj me heronjtë vetë. Naxhi Bakalli vërtetë një autor guximtar me veprën e tij. Mbetem disi i lëkundur për tu futur në vazhdimësi heronjsh të tjerë, por një vepër që rri plot simbole e njëkohësisht modern edhe pse në supe heronjsh. Vija me kursim, dhe ca më shumë dhe vija në bojë, edhe bojë, edhe prej kohe të largët me qeleshe e çorape leshi në malësi, Prap aty. Edhe autoportret realist edhe karikaturë e realizmit të lindores së poshtme me shegë në duar e kafe e dashuri në buzë.

Aftësia e Bakallit për të sulmuar njëqind shtigje njëherësh është e rëndësishme. Një vepër që përdor teknika të ndryshme dhe nisi e funksionon si tërësi por në kurriz të veprës individuale. Që në shpërfaqjet e veta depërtohet nëpër mitologji me një karakter sa lokal aq edhe kombëtar. edhe paksa erotik e me shegë e sherbet trëndafilash tek pikturon, e muzat fluturojnë nëpër mure me ndez pika aty ky rri dielli e tymi shkon fjollë. 
edhe nuk ndalet aty e bëhet dekadent,  një shijues i nudos që i bindet fantazisë së shëndoshë e zemërmirë me duar shenjtorësh për të bekuar gjithçka. Pastaj shëmb kisha e xhami e mbërrin në luftë.

Si gjithnjë duhet të shmangni keqkuptimet duke vizituar vetë ekspozitën, që qëndron e hapur në kod. Kjo edhe pse unë pres dhe fus filtra e ngatërrohem me ngjyra e kontraste, me dritw. Padyshim në shërbim të rrëfimit mbi vështrimin tim të veprës, por....
​Ja për shembull
Këto duar shenjtorësh në fakt janë vetëm prej kapërcellit tim letrar se në fakt ato janë të kompozitorit të muzikës bizantine me rritje e ngritje në Durrës, Leonik Tomeut që kishte këtë muzikë. Veprat për Leonik Tomeun, kanë si vite të krijimit njëra 1994-ën, ndërsa dy të tjerat janë të vitit 2016.
Viti i krijimit është kaq shpesh një objekt intensiv kurioziteti që ofron kaq shumë për të thënë për kohë e ndikime e qëllime, kështu e ashtu, por vepra e ka të qartë objektivin për të përmbushur një nevojë imediate të vizitorit.
Por edhe autori ka marrë mundimin të jetë aty andej kendej. Me alterego dhe ego. Me mustaqe dhe dashuri në sy e zemër e krahë e krahëror. 

Por asgjë nuk e rrezikon heroin tonë që kalëron të gjitha përthyerjet e peshkut nëpër dy dimensionet e hapsirës ku e kanë përplasur. Peshku duket i gëzuar, kalorësi gjithashtu. Ngjyrat janë bardhësi e kaltërsi, ngrohtësi. Vakti i drekës nuk ka ardhur ende dhe vazhdon orë e lojës. Ka yje e përthyerje, vazhdimësi plot.
Ç’kërkon më shumë nga një epos se sa lumturi qoftë edhe marroke e kokështuar në prerje disi me dhëmbët jashtë.

---

​Në këtë prezantim timin mungojnë plot vepra të autorit, aq shumë sa ndoshta humore e qasje periudhash të tëra pranishëm në ekspozitë mungojnë, por vepra e tij do ta joshë kërshërinë tuaj diku e dikur patjetër. Nëse dëshironi mitologji e histori, përshpirtshmëri, e dashuri urdhëroni. Erotizëm e pak filizofi e lojë, minimalizëm joteorik, ilustrim, vizitoni ekspozitën tonë. Shije dhe traditë, linjë dhe ngjyra. Gjallëri dhe lëvizje. Kënaqje e pritshmërisë dhe ngacmim. Skicë. Bocet. 
​Mos harrova gjë nudon? 
​Jo, ja ku është, po fle si hënë me gjithë këngën e gjelit që fsheh sy e hundë fshehur në mur.

 Në vazhdë të përpjekjes për të plotësuar çdo oreks, ja ku kemi edhe ca intrigë pozicionimi ndaj diktaturës  komuniste. Kjo tablo e frymës revolucionare që shemb kisha e xhamia plotëson një oreks të hapur në ndjekësin e artit shqiptar.
Kjo vepër më mirë se gjithë të tjerat e vendos autorin dhe veprën e tij në një kontekst. Kur yjet mbushin qiellin. E vitit 1969. Besimet e autorit ndaj këtij zhvillimi duken të sinqerta. Pavarësisht entuziazmit të tepërt vepra ka cepa që i ikin realizmit.
Ai shkon deri sa aty sa e sjell Flamurin e kuq pa yllin e verdhë a të badhë mbi shqiponjën dy krenare. Mungesa e këtij ylli e prek disi qortimin se konformimi ishte thelb intelektual i këtij krijimi. Por ndoshta jo.
Autori aty nuk sheh një konformim ai entuziazmohet nga frenimi që i bëhet këtij përcaktuesi të jetës shoqërore. Ai ngre një ritual mbi këto cirqe. Çështë ajo tendë pas xhamisë? Mongole? 
Ai njeh pakënaqësinë. Ja një personazh i errët në skaj të këtij detaji të pikturës, paraqitur më poshtë. Shiko ku është futur e poshtra magjistricë. U fsheh prej atij entuziazmi por kur entuziazmi vazhdon asgjë s'të shpëton.

Boceti?.
Pra këtu kemi mundësinë e një komenti të fundit. njëfarë p.s.-je. Apo post scriptumi si po i thojnë.
Lufta mbi Krujë.
Një pikturë me qëllime etnografike, historike, propogandistike, kombëtare e shumëçka tjetër.
​Ja lufta e Skënderbeut. Vepra ka plot skena frymëzuese me porcione të gjetura, një seri miniaturash të mira që kanë nevojë për një poet tu dalë e tu tregojë historinë se kush e qysh u ndodh aty dhe e mori shpatën e u nis e luftoi. (Marin Barleti patjetër. )
Një punë e madhe e kujdesshme. Edhe në muze kombëtar në Krujë, vepra për të cilin u përgatit ky bocet është mbresëlënëse.
Në muzeun në Krujë autori mban në zemër nënshtrimin ndaj kërkesave kohore të entit prokurues. Ishte nguti i entit që i përmblodhi skenat masive dhe la ca personazhe më të mëdhenj. Ja ky heroi ynë si shqiponjë ka ikur. Dhe ky turk i qetë mbi kalë të hazdisur. Dhe këta djaj për të cilët u gjendën aty rastësisht ca brirë.
Pra të mos harrojmë në Kod ka më shumë edhe për pak kohë.